شرکت فنون آردا سبز - نماینده رسمی آردا فرانسه

FROM TRUE PROFESSIONALS

ضرورت توجه و بهره برداري ازپسابها و آبهاي برگشتي

كاربرد فاضلاب هاي خام و تصفيه شده در كشورهاي مختلف جهان از دير باز رواج داشته است . در اغلب كشورهاي پيشرفته فقط فاضلاب هاي تصفيه شده با رعايت استانداردهاي مربوط براي كاربردهاي مختلف مورد استفاده قرار مي گيرد. اما در غالب كشو رهاي در حال توسعه، از جمله ايران فاضلاب هاي خام هم براي مصارف مختلف از جمله كشاورزي به مصرف رسيده و باعث بروز رخدادهاي نا گوار بهداشتي و زيست محيطي گرديده است.  ايران به عنوان يكي از كشورهاي خاورميانه با كاهش منابع آب تجديدشونده مواجه بوده و به عنوان يكي از سياست هاي اقتصادي اجتماعي دولت جمهوري اسلامي ايران بر استفاده بهينه از منابع تجديدپذير؛ به ويژه بازچرخاني و استفاده مجدد آب، تغذيه آب هاي زيرزميني و استفاده مجدد از فاضلاب هاي انساني و صنعتي تصفيه شده در اموركشاورزي و ساير فعاليت ها تاكيد شده است .

 

بررسي قابليت استفاده دركشاورزي

مصارف كشاورزي با توجه به حجم زياد مورد نياز، به عنوان يكي از مصارف اصلي پساب ها و آ بهاي برگشتي محسوب مي شود .از بين منابع مختلف پساب ها و منابع برگشتي، فاضلاب هاي خانگي به خاطر حجم زياد و كيفيت مناسب تر بعد از طي مراحل تصفيه براي مصارف كشاورزي از اولويت بيش تري برخوردار مي باشد.  در استفاده از پساب هاي خانگي براي مصارف زراعي توجه به خواص بهداشتي از جمله كلي فرم، فكال كلي فرم و تخم انگل هاي نماتودي از اهميت بالايي برخوردار بوده و از عوامل محدوديت زا در انتخاب الگوي كشت محسوب مي شوند.

پساب هاي صنعتي به دليل حجم كم، پراكندگي و كيفيت متنوع و دارا بودن تركيبات مختلف از جمله فلزات سنگين و تركيبات شيميايي، براي مصارف كشاورزي در اولويت آخر مي باشند. از بين پساب هاي صنعتي، پساب هاي مربوط به صنايع غذايي از ويژگي هاي كيفي مناسب تري براي مصارف كشاورزي برخوردار مي باشند. در صورت استفاده از اين پسابها براي مصارف زراعي تركيبات شيميايي آلي و معدني ضروري بوده و نياز به رعايت ملاحظات،توجه به غلظت فلزات سنگين، هدايت الكتريكي (EC)  زيست محيطي شديدتري مي‌باشد. زه آب هاي كشاورزي بيش ترين حجم آب هاي برگشتي را دارا بوده و با توجه به كيفيت آب مصرفي، خاك شناسي منطقه، الگوي كشت و شرايط اقليمي از كميت و كيفيت متفاوتي برخوردار مي باشند. اين منابع با توجه به حجم زياد و كيفيت خوب براي مصارف زراعي مناسب بوده و مهم ترين عامل محدوديت زاي كيفي آنها ميزان هدايت الكتريكي (EC) مي باشد.

 

استانداردهاي موجود دررابطه بااستفاده ايمن ازپسابها وآبهاي برگشتي

در اين بخش از گزار ش مهم ترين استانداردهاي مرتبط با موضوع استفاده مجدد از پسابها و آبهاي برگشتي در دو بخش داخلي و خارجي جمع بندي و ارائه شده است . لازم به ذكر است با توجه به تنوع و كثرت استانداردهاي موجود و هم چنين يكسان بودن و مشابهت آنها در بعضي از استانداردها، تنها به ذكر استانداردهاي مهم و معتبر اكتفا شده است . استانداردهاي موجود در گروه هاي مختلف شامل استانداردهاي مربوط به مصارف آبياري (كشاورزي - فضاي سبز)، آبزيان و شيلات، شرب دام و طيور، تغذيه

آب هاي زيرزميني و صنعت طبقه بندي و ارائه گرديده است.

 

 استانداردهاي داخلي

بررسي منابع و اسناد موجود نشان مي دهد كه استانداردهاي داخلي در رابطه با استفاده مجدد از پساب ها و آبهاي برگشتي كه عمدتا بر گرفته از استانداردهاي خارجي مي باشند، شامل موارد زير است:

-         استاندارد خروجي فاضلاب ها-سازمان حفاظت محيط زيست ايران

-         ويژگي هاي پساب هاي صنعتي- موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

-         حدود مجاز تخليه فاضلاب ها به منابع آب سطحي و زيرزميني و مصارف كشاورزي - بر اساس قانون برنامه سوم توسعه

-         معيارهاي ارزيابي كيفي منابع آب - دفتر بررسي آلودگي آب و خاك سازمان حفاظت محيط زيست

-         استاندارد خروجي تصفيه خانه هاي فاضلاب شهري

-         توافق وزارت نيرو، بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي و سازمان حفاظت محيط زيست ايران مي باشد . اين استاندارد از لحاظ مقدار پارامترهاي مورد نظر با استاندارد خروجي فاضلاب هاي سازمان حفاظت محيط زيست يكي بوده ولي از نظر پريود زماني اندازه گيري و تعداد پارامترهاي اندازه گيري متفاوت است

-          استاندارد كيفي آب براي مصارف تفرجي- وزارت نيرو

-         استاندارد كيفي آب براي مصارف صنعتي- وزارت نيرو

 در مجموع برآيند بررسي هاي به عمل آمده از تجارب جهاني حاكي از آن است كه استفاده پايدار از پساب ها و آبهاي برگشتي، به ويژه در كشورهاي در حال توسعه مستلزم تدوين چارچوب ها و ضوابطي است كه در آن توجه به پيامدهاي زيست محيطي، بهداشتي، اقتصادي - اجتماعي و فرهنگي مربوط و در نظرگيري متغيرهاي زماني هم چون سطح تكنولوژي، وضعيت اقتصادي و  نيروي كار از جايگاه خاصي برخوردار است جمع بندي اثرات سوء استفاده غير اصولي از پساب ها و آب هاي برگشتي در جدول زیر ارائه گرديده است.